Ô nhiễm không khí: 90% dân số thế giới đang hít thở khói bụi ô nhiễm

0
1383
ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí đang tiến đến cấp độ nguy hiểm ở nhiều khu vực trên thế giới. Những dữ liệu mới thu thập từ WHO cho thấy 9/10 người trên thế giới đang hít thở không khí có hàm lượng chất gây ô nhiễm cao. Những ước tính cập nhật mới nhất rung lên một hồi chuông cảnh báo về tình trạng ô nhiễm không khí dẫn đến con số tử vong 7 triệu người mỗi năm.

“Ô nhiễm không khí đang đe dọa tất cả chúng ta, nhưng những người nghèo nhất và thiệt thòi nhất phải chịu đựng nặng nề nhất” – phát biểu của tiến sỹ Tedros Adhanom Ghebreyesus, tổng giám đốc WHO. “Thật không thể chấp nhận được là hơn 3 triệu người – hầu hết là phụ nữ và trẻ em – đang phải hít thở không khí độc hại mỗi ngày từ khói bếp lò và nhiên liệu ngay trong chính ngôi nhà của họ. Nếu chúng ta không có những hành động khẩn cấp giải quyết tình trạng ô nhiễm không khí, chúng ta sẽ không thể phát triển một cách bền vững”

7 triệu người chết mỗi năm

WHO ước tính rằng khoảng 7 triệu người chết mỗi năm do tiếp xúc với các hạt mịn trong không khí ô nhiễm xâm nhập sâu vào phổi và hệ tim mạch, gây ra những chứng bệnh như đột quỵ, đau tim, ung thư phổi, phổi tắc nghẽn mãn tính và nhiễm trùng đường hô hấp, viêm phổi.

Chỉ riêng ô nhiễm môi trường không khí cũng đã gây ra 4,2 triệu ca tử vong năm 2016, trong khi ô nhiễm không khí trong nhà vì nấu ăn với nhiên liệu và dụng cụ gây ô nhiễm gây ra 3,8 triệu ca tử vong cũng trong năm đó.

Hơn 90% ca tử vong do ô nhiễm không khí xảy ra ở các nước có thu nhập thấp và trung bình, chủ yếu là các nước Châu Á và Châu Phi, theo sau đó là các nước thu nhập thấp và trung bình ở khu vực Trung Đông, Châu Âu và Châu Mỹ.

Khoảng 3 tỷ người – 40% dân số thế giới – không được tiếp cận với nhiên liệu nấu ăn và công nghệ sạch trong căn nhà của họ, nguyên nhân chính của ô nhiễm không khí trong nhà. WHO đã theo dõi sự ô nhiễm trong nhà hơn một thập kỷ, trong khi tỷ lệ tiếp cận với nhiên liệu và công nghệ sạch gia tăng lên ở mọi nơi, nhưng các cải tiến vẫn không theo kịp tốc độ tăng dân số ở nhiều nơi trên thế giới, đặc biệt là vùng Châu Phi cận Saharan.

WHO thừa nhận rằng ô nhiễm không khí là nguy cơ chủ yếu dẫn đến các bệnh không lây nhiễm (NCDs), gây ra ước tính khoảng 1/4 (24%) ca tử vong của người trưởng thành do đau tim, 25% ca đột quỵ, 43% ca tắc nghẽn phổi mãn tính và 29% ung thư phổi.

ô nhiễm không khí

Nhiều quốc gia đã thực sự phải hành động

Hơn 4300 thành phố trên 108 quốc gia tham gia vào cơ sở dữ liệu quản lý chất lượng không khí của WHO, đó là cơ sở dữ liệu toàn diện nhất trên thế giới về ô nhiễm môi trường không khí. Từ 2016, thêm 1000 thành phố tham gia vào hệ thống dữ liệu của WHO cho thấy càng nhiều các quốc gia tiến hành đo lường và thực hiện các hành động nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí hơn bao giờ hết. Cơ sở dữ liệu trên thu thập nồng độ trung bình hàng năm của các hạt bụi mịn (PM10 và PM2.5). PM2.5 bao gồm các chất gây ô nhiễm như là Sunfat, Nitrat và than đen, gây ra những rủi ro lớn nhất đối với sức khỏe con người. Khuyến nghị vể tình trạng chất lượng không khí của WHO kêu gọi các quốc gia giảm thiểu ô nhiễm không khí xuống giá trị trung bình hàng năm là 20 μg/m3 (với PM10) và 10 μg/m3 (với PM2.5).

Tiến sĩ Maria Neira, Giám đốc ban Y tế công cộng, xã hội và yếu tố môi trường ảnh hưởng sức khỏe của WHO cho hay: “Nhiều siêu đô thị trên thế giới đã vượt quá mức độ chỉ dẫn của WHO về chất lượng không khí hơn 5 lần, đó là nguy cơ lớn đối với sức khỏe con người.” “Chúng ta đang nhìn nhận sự gia tăng lợi ích chính trị trong thách thức y tế công cộng toàn cầu này. Con số tăng lên các thành phố ghi lại dữ liệu ô nhiễm phản ánh cam kết đánh giá và giám sát chất lượng không khí. Hầu hết sự tăng trưởng này diễn ra ở các quốc gia có thu nhập cao, nhưng chúng tôi hy vọng những nỗ lực mở rộng quy mô giám sát tương tự trên toàn thế giới.”

Trong khi những dữ liệu gần nhất cho thấy cấp độ ô nhiễm môi trường không khí vẫn ở mức độ nguy hiểm trên khắp thế giới, những cũng cho thấy những tiến triển tích cực. Các nước đang thực hiện các biện pháp để giải quyết và giảm thiểu ô nhiễm không khí từ các hạt vật chất. Ví dụ như, trong 2 năm gần đây, kế hoạch Pradhan Mantri Ujjwala Yojana của Ấn Độ đã cung cấp cho khoảng 37 triệu phụ nữ sống dưới mức nghèo khổ các kết nối LPG miễn phí để hỗ trợ họ chuyển sang sử dụng năng lượng sạch trong nhà. Thành phố Mexico cam kết tiêu chuẩn phương tiện giao thông sạch hơn, bao gồm việc chuyển sang sử dụng xe buýt không có bồ hóng và cấm sử dụng xe ô tô riêng chạy bằng diesel vào năm 2025.

Các nguyên nhân gây ô nhiễm không khí chủ yếu từ các hạt vật chất bao gồm việc sử dụng năng lượng không hiệu quả trong các hộ gia đình, công nghiệp, nông nghiệp và vận tải, và hoạt động đột than củi. Ở một số vùng, cát và sa mạc bụi, đốt rác phá rừng cũng đóng góp thêm vào nguyên nhân gây ô nhiễm không khí. Chất lượng không khí cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các thành phần tự nhiên như tác động địa lý, khí tượng và mùa vụ.

ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí là vấn đề không phân chia biên giới. Cải thiện chất lượng không khí yêu cầu sự duy trì phối hợp của tất cả các cấp chính quyền. Các nước cần làm việc cùng nhau đưa ra giải pháp vận chuyển bền vững, sản xuất và sử dụng hiệu quả năng lượng tái tạo, và quản lý rác thải. WHO đang tích cực hoạt động trên nhiều lĩnh vực bao gồm vận tải và năng lượng, quy hoạch đô thị và phát triển vùng nông thôn để hỗ trợ các nước giải quyết vấn đề này.

Những phát hiện chính:

  • WHO ước tính khoảng 90% dân số thế giới đang hít thở không khí ô nhiễm. Hơn 6 năm qua, mức ô nhiễm môi trường không khí vẫn cao và gần như ổn định, với nồng độ giảm nhẹ ở một số vùng châu Âu và châu Mỹ.
  • Mức độ ô nhiễm môi trường không khí cao nhất là ở vùng Trung Đông và Đông Nam Á, với mức độ trung bình hàng năm vượt quá gấp 5 lần so với giới hạn đặt ra của WHO, theo sau là các thành phố thu nhập thấp và trung bình ở châu Phi và Tây Thái Bình Dương.
  • Châu Phi và một số nước Tây Thái Bình Dương có sự thiếu hụt trầm trọng dữ liệu về ô nhiễm không khí. Các cơ sở dữ liệu của Châu Phi cần bổ sung các phép đo PM cho gấp hai lần số thành phố so với phiên bản trước, tuy nhiên dữ liệu chỉ xác định cho 8 trên 47 quốc gia ở khu vực này.
  • Châu Âu có số lượng dữ liệu địa điểm báo cáo cao nhất.
  • Nhìn chung, ô nhiễm môi trường không khí mức thấp nhất ở các nước thu nhập cao, đặc biệt là châu Âu, châu Mỹ và Tây Thái Bình Dương. Ở các thành phố thu nhập cao ở Châu Âu, ô nhiễm không khí đước chứng minh là chỉ kéo dài trong thời gian trung bình thấp hơn nơi khác khoảng từ 2 đến 24 tháng, tùy vào mức độ ô nhiễm.

“Các nhà lãnh đạo chính trị ở tất cả các cấp chính quyền, bào gồm cả thị trưởng chủ tịch thành phố, hiện đang bắt đầu chú ý tới và có những hành động thiết thực” – theo tiến sỹ Tedros. “ Tin tốt là chúng ta đang chứng kiến ngày càng nhiều hơn các chính phủ cam kết giám sát và có cố gắng giảm thiểu ô nhiễm không khí cũng như những hành động toàn cầu từ khu vực Y tế và các khu vực khác như giao thông, nhà ở và năng lượng.”

Trong năm nay WHO sẽ triệu tập Hội nghị Toàn cầu đầu tiên về Ô nhiễm Không khí và Y tế (30/10/2018 – 1/11/2018) kết nối các chính phủ và bên liên quan trong một lực lượng toàn cầu nhằm mục đích cải thiện chất lượng không khí và chống lại biến đổi khí hậu.

Bình Luận

BÌNH LUẬN

Vui lòng viết bình luận ở đây
Vui lòng cho biết tên của bạn